Ung thư tuyến tiền liệt thường phát triển rất âm thầm và hầu như không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn khởi phát. Khi xuất hiện các triệu chứng như tiểu khó, tiểu ra máu hay đau xương thì bệnh thường đã tiến triển sang giai đoạn muộn. Tầm soát định kỳ giúp phát hiện bệnh từ rất sớm, khi khối u còn khu trú, giúp cơ hội điều trị khỏi hoàn toàn đạt trên 90% và bảo tồn tối đa chất lượng cuộc sống.

Chương trình khuyến cáo đặc biệt dành cho nam giới từ 50 tuổi trở lên - nhóm tuổi có nguy cơ mắc bệnh tăng cao. Đối với nam giới có tiền sử gia đình trực hệ (cha, anh trai hoặc em trai ruột) từng mắc ung thư tuyến tiền liệt, độ tuổi khuyến cáo bắt đầu tầm soát sớm hơn, từ khoảng 40-45 tuổi.

Quy trình tầm soát của chương trình hoàn toàn không xâm lấn sâu, cực kỳ an toàn và không gây đau đớn. Người dân chỉ thực hiện lấy một lượng máu tĩnh mạch nhỏ (tương tự xét nghiệm máu thông thường) và thực hiện siêu âm vùng bụng ngoài da. Toàn bộ quy trình diễn ra nhanh chóng dưới sự thực hiện của đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm.

PSA (Prostate-Specific Antigen - Kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) là một loại protein do các tế bào của tuyến tiền liệt sản xuất ra. Một lượng nhỏ PSA bình thường vẫn lưu thông trong máu. Khi tuyến tiền liệt bị tổn thương do ung thư, phì đại (u xơ) lành tính hoặc viêm nhiễm, lượng PSA giải phóng vào máu sẽ tăng cao vượt mức bình thường. Do đó, xét nghiệm PSA là 'tiêu chuẩn vàng' để định hướng sàng lọc sớm bệnh lý này.

Thông thường, nồng độ PSA trong máu được đánh giá như sau: • Dưới 4.0 ng/ml: Mức bình thường (nguy cơ thấp). • Từ 4.0 đến 10.0 ng/ml: Vùng nghi ngờ (nguy cơ ung thư khoảng 25%). Bác sĩ có thể chỉ định làm thêm PSA tự do (Free PSA) để đánh giá thêm. • Trên 10.0 ng/ml: Nguy cơ cao (nguy cơ ung thư trên 50%), cần tư vấn bác sĩ chuyên khoa sâu để cân nhắc chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc sinh thiết tuyến tiền liệt.

Siêu âm giúp bác sĩ quan sát trực quan hình ảnh cấu trúc tuyến tiền liệt để xác định thể tích (đánh giá mức độ u xơ/phì đại), phát hiện các nhân xơ bất thường, các vùng vôi hóa hoặc biến đổi nhu mô. Ngoài ra, siêu âm còn giúp kiểm tra gián tiếp chức năng bàng quang, thận xem có bị ảnh hưởng bởi sự chèn ép của tuyến tiền liệt hay không.

Nếu chỉ số PSA dưới 4.0 ng/ml and kết quả siêu âm không phát hiện bất thường, bạn có thể hoàn toàn yên tâm. Tuy nhiên, do bệnh có thể phát triển theo thời gian, bạn nên duy trì lịch trình tầm soát lặp lại định kỳ từ 1 đến 2 năm một lần để luôn chủ động bảo vệ sức khỏe.

Bạn nên bổ sung nhiều thực phẩm giàu Lycopene (như cà chua chín, dưa hấu, bưởi hồng) và các loại rau họ cải (súp lơ xanh, bắp cải). Hạn chế ăn quá nhiều mỡ động vật, thịt đỏ và giảm tối đa rượu bia, thuốc lá. Duy trì tập thể dục thể thao đều đặn 30 phút mỗi ngày giúp kiểm soát cân nặng và cải thiện đáng kể sức khỏe hệ nội tiết.

Hãy thật bình tĩnh. Chỉ số PSA tăng cao có thể do nhiều nguyên nhân lành tính khác như viêm tuyến tiền liệt, phì đại tuyến tiền liệt, hoặc thậm chí là sau khi đi xe đạp chặng dài, sau quan hệ tình dục. Bạn nên mang kết quả đến gặp bác sĩ chuyên khoa Nam học - Tiết niệu tại Bệnh viện Trung ương Huế để được thăm khám lâm sàng, làm lại xét nghiệm sau vài tuần hoặc thực hiện thêm các bước chẩn đoán chuyên sâu phù hợp.